Eczacılar, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile anlaşmalı çalışarak kamuya ilaç temin hizmeti veren bir meslek grubudur. Bu süreçte, özellikle fatura düzenleme yükümlülüğü ve SGK’ya yapılan bildirimlerde usulsüzlük yapılması halinde eczacılar yönünden idari para cezaları uygulanmaktadır.
SGK ve Maliye Bakanlığı nezdinde eczacılara yönelik başlıca ceza nedenleri şunlardır:
a) Usulsüz Fatura Kesimi
- SGK’ya yapılan reçete tesliminde fatura ve ek belgelerin zamanında veya eksiksiz ibraz edilmemesi.
- Vergi Usul Kanunu’na göre eczanelerin satış işlemlerini fatura veya fiş ile belgelendirmemesi.
- Gerçek satış işlemi olmadığı halde sahte fatura düzenlendiği şüphesiyle kesilen cezalar.
b) SGK’ya Yapılan Usulsüz Bildirimler
- Reçete karşılığında olmayan ilaçların kuruma bildirilmesi,
- Eksik ya da hatalı barkod, teşhis kodu veya doktor bilgisi ile işlem yapılması,
- SGK’nın geri ödemeyeceği ilaçların yanlış bildirimle kuruma faturalandırılması.
c) Sözleşmeye Aykırılık (SGK-Eczane Protokolleri)
SGK ile yapılan yıllık sözleşmelere aykırı davranışlar (örneğin; sözleşme hükümlerine aykırı fatura tarihi, eksik evrak gönderimi) cezai yaptırımlarla sonuçlanabilir.
İPTAL DAVALARI VE YARGI SÜRECİ
Eczacılara kesilen idari para cezaları, idari işlem niteliğindedir ve bu nedenle idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir. Dava süreci şu şekilde işler:
a) İtiraz Süreci
- SGK veya ilgili idarenin cezayı tebliğinden itibaren 30 gün içinde ilgili kuruma itiraz edilebilir.
- Eğer itiraz reddedilirse ya da cevap verilmezse, eczacı 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
b) Yargı Kararlarında Dikkate Alınan Hususlar
- Eczacının kastı olup olmadığı,
- Hatanın personel, yazılım ya da sistem kaynaklı olup olmadığı,
- Eczacının mevzuata uygun olarak düzeltme veya savunma sunup sunmadığı,
- SGK’nın uygulama hataları ve içtihat farklılıkları .
TAM YARGI DAVALARI VE YARGI SÜRECİ:
Tam yargı davaları, Anayasa’nın 125. maddesi ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında idarenin haksız işlemlerinden kaynaklanan zararın tazmini amacıyla açılır.
Eczacılar açısından bu dava türü, genellikle şu durumlarda açılmaktadır:
- Haksız yere uygulanan idari para cezaları sonucunda ödenen meblağın iadesi,
- SGK tarafından yanlış veya hukuka aykırı kesilen cezai şartların iadesi,
- Hukuka aykırı sözleşme fesihleri sonucu eczacının gelir kaybı,
- Sözleşmesi askıya alınan eczacının uğradığı iş ve itibar zararı,
- Eczanenin kapanmasına yol açan idari işlemler sonucu oluşan maddi zararlar.
Tam Yargı Davası Açma Süreci
a) Ön Başvuru Şartı (İYUK m. 13)
İlgili idari kuruma (örneğin SGK İl Müdürlüğü) yazılı başvuru yapılmalı ve zararın tazmini talep edilmelidir. Eğer 30 gün içinde cevap verilmezse ya da olumsuz cevap gelirse, dava açılabilir.
b) Süreler
- Hak ihlalinin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl,
- Her hâlükârda 5 yıl içinde dava açılmalıdır.
c) Yetkili Mahkeme
- İdare Mahkemesi (fatura ve SGK işlemlerine ilişkin zararlar)
- Vergi Mahkemesi (vergiye dayalı para cezaları)
Mahkeme kararları incelendiğinde eczacılara uygulanan idari para cezalarının iptali ve tazminat isteminde dikkat edilecek bir takım hususlar vardır. İlk olarak eczacının kusuru tespit edilmeli daha sonra eczacının savunmasının alınması gereklidir. Savunma alınmaksızın yapılan işlemler bu işlemlerin iptaline neden olur.
Bu bağlamda, eczacılar, SGK ile olan sözleşmelerini ve mevzuatı dikkatlice incelemeli, olası ihlallerden kaçınmalıdır. Herhangi bir idari para cezası durumunda, hukuki destek alarak yasal haklarını aramaları önemlidir.
